قسمت هشتم

الگوریتم تشخیص و افتراق علل پرکاری تیروئید

این ویدیو یک الگوریتم مرحله‌به‌مرحله برای تشخیص نوع پرکاری تیروئید ارائه می‌دهد که بر اساس نتایج TSH، T4/T3، اسکن تیروئید و آزمایش تیروگلوبولین، نوع اختلال و مسیر درمان تعیین می‌شود. با استفاده از مثال‌های سوال پرینترنی، به‌ویژه در افتراق بیماری گریوز، تیروئیدیت و مصرف ساختگی لووتیروکسین، مسیر بالینی به‌صورت عملی مرور می‌شود.

موضوعاتی که در این ویدیو به آن‌ها پرداخته می‌شود:

• شروع الگوریتم با TSH پایین:
  • بررسی T4 و T3 برای تشخیص T3 توکسیکوز یا افزایش همزمان هر دو.
  • قدم بعدی: اسکن تیروئید برای افتراق بین علل هایپر‌اکتیو واقعی (گریوز، مولتی ندولار توکسیک، آدنوم توکسیک) و موارد غیرمجرم (تیروئیدیت، مصرف ساختگی دارو).
• اسکن مثبت: نودول‌های توکسیک یا گریوز → درمان قطعی با دارو، ید رادیواکتیو یا جراحی بر اساس مورد.
• اسکن منفی:
  • اندازه‌گیری تیروگلوبولین (Tg):
• Tg پایین → مصرف ساختگی لووتیروکسین.
• Tg بالا → تیروئیدیت تحت‌تیز یا دردناک (اغلب ویروسی).
• علائم و یافته‌های اختصاصی گریوز: افتالموپاتی (اگزوفثال‌موس)، درموپاتی پرتیبیال (پوست پرتقالی ساق پا)، ضخیم شدن انگشتان. ترتیب بروز: چشم → ساق پا → انگشتان.
• نکات افتراقی بالینی هایپرتیروئید و هایپوتیروئید:
  • هایپرتیروئید → تعریق، تاکی‌کاردی، فشار خون سیستولیک بالا، اسهال، کاهش وزن، پوکی استخوان با هیپرکلسمی، فلج دوره‌ای هیپوکالمیک، ژنیکوماستی.
  • هایپوتیروئید → خشکی پوست، یبوست، فشار خون دیاستولیک بالا، اولیگو‌منوره.
• ارتباط سیگار با بیماری گریوز و روماتوئید آرتریت (لزوم قطع سیگار).
• تشخیص افتراقی ضایعات پوستی ساق پا با نمای پوست پرتقالی: بررسی وجود افتالموپاتی برای تأیید گریوز.

این ویدیو مناسب چه کسانی است؟

• داوطلبان آزمون رزیدنتی که نیاز به تسلط بر الگوریتم کامل افتراق علل پرکاری تیروئید دارند.
• پزشکان عمومی و رزیدنت‌ها برای تشخیص سریع بین گریوز، تیروئیدیت و مصرف ساختگی دارو.
• دانشجویان بالینی برای یادگیری نکات تصویربرداری و آزمایشگاهی در مسیر تشخیص هایپرتیروئیدی.

چرا برای آزمون رزیدنتی مهم است؟

سوالات الگوریتمی افتراق پرکاری تیروئید جزو پرتکرارترین مباحث اندوکرینولوژی در آزمون رزیدنتی هستند. داوطلب باید بداند چگونه از TSH پایین به تفسیر T4/T3 و سپس اسکن تیروئید برسد، و بر اساس اسکن و Tg نوع بیماری را مشخص کند. همچنین تسلط بر علائم اختصاصی گریوز و ارتباط آن با افتالموپاتی یا درموپاتی برای تشخیص صحیح کیس‌های بالینی ضروری است.